Zachowek służy ochronie określonych osób najbliższych spadkodawcy, które zostały pominięte w dziedziczeniu albo otrzymały mniej, niż wynikałoby z przepisów o zachowku.
Prawo do zachowku może przysługiwać przede wszystkim zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, jeżeli byliby powołani do spadku z ustawy. Co do zasady zachowek wynosi połowę wartości udziału, który przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, a w przypadku małoletniego zstępnego albo osoby trwale niezdolnej do pracy – dwie trzecie tego udziału.
Pomagam zarówno osobom dochodzącym zachowku, jak i osobom, wobec których takie roszczenia zostały skierowane.
Kto może domagać się zachowku?
Uprawnienie do zachowku nie przysługuje każdemu członkowi rodziny.
Przy ocenie prawa do zachowku należy ustalić m.in.:
- kto dziedziczyłby po zmarłym z ustawy,
- czy uprawniony został powołany do spadku,
- czy otrzymał wcześniej darowizny,
- czy doszło do wydziedziczenia,
- czy zawarto umowę o zrzeczenie się dziedziczenia,
- czy istnieją inne okoliczności wpływające na prawo do roszczenia.
Jak oblicza się zachowek?
Ustalenie wysokości zachowku wymaga określenia podstawy jego obliczenia.
W praktyce analizuje się m.in.:
- skład i wartość spadku,
- udział, jaki przypadłby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym,
- darowizny dokonane przez spadkodawcę,
- zapisy windykacyjne,
- świadczenia uzyskane wcześniej przez uprawnionego,
- w określonych przypadkach także składniki związane z fundacją rodzinną.
Nie wszystkie darowizny są doliczane do spadku w taki sam sposób. Przepisy przewidują m.in. szczególne zasady dotyczące darowizn dokonanych ponad 10 lat przed otwarciem spadku na rzecz osób niebędących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku.
Darowizny a zachowek
Darowizny dokonane przez spadkodawcę mogą mieć istotny wpływ na wysokość roszczenia o zachowek.
Znaczenie może mieć m.in.:
- komu przekazano darowiznę,
- kiedy została dokonana,
- jaka była jej wartość,
- czy obdarowany jest spadkobiercą lub osobą uprawnioną do zachowku,
- czy darowizna została dokonana na rzecz samego uprawnionego.
Dlatego w sprawach o zachowek często konieczna jest analiza historii majątkowej spadkodawcy, a nie wyłącznie tego, co formalnie pozostało w spadku.
Termin przedawnienia zachowku
Roszczenia z tytułu zachowku są ograniczone terminem przedawnienia.
Co do zasady roszczenie uprawnionego do zachowku przedawnia się po 5 latach od ogłoszenia testamentu, a roszczenie wobec osoby zobowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej darowizny lub zapisu windykacyjnego – po 5 latach od otwarcia spadku.
Dlatego przy analizie sprawy jednym z pierwszych elementów jest ustalenie, czy roszczenie nie jest już przedawnione.
Wezwanie do zapłaty zachowku
Przed skierowaniem sprawy do sądu możliwe jest podjęcie próby rozwiązania sporu bez procesu.
Pomagam w:
- ustaleniu wysokości roszczenia,
- przygotowaniu wezwania do zapłaty,
- negocjacjach,
- przygotowaniu propozycji ugodowej,
- analizie odpowiedzi drugiej strony.
W niektórych sprawach porozumienie może pozwolić uniknąć kosztów i czasu związanych z postępowaniem sądowym.
Pozew o zachowek
Jeżeli nie uda się osiągnąć porozumienia, możliwe jest skierowanie sprawy do sądu.
Zakres pomocy może obejmować:
- analizę dokumentów,
- ustalenie wartości roszczenia,
- przygotowanie pozwu,
- przygotowanie materiału dowodowego,
- reprezentację na rozprawach,
- przygotowanie dalszych pism procesowych,
- negocjacje ugodowe również w toku procesu.
Obrona przed roszczeniem o zachowek
Pomagam również osobom, które otrzymały wezwanie do zapłaty albo pozew o zachowek.
W takich sprawach analizuję m.in.:
- czy roszczenie rzeczywiście przysługuje,
- sposób obliczenia jego wysokości,
- darowizny otrzymane przez uprawnionego,
- wartość majątku,
- przedawnienie,
- inne okoliczności mogące wpływać na wysokość lub zasadność żądania.
Zachowek a dział spadku
Zachowek i dział spadku to odrębne zagadnienia.
Dział spadku służy podziałowi majątku pomiędzy spadkobierców, natomiast zachowek jest co do zasady roszczeniem pieniężnym określonych osób wobec osób zobowiązanych do jego zapłaty.
W konkretnej sprawie oba zagadnienia mogą jednak występować równocześnie.
Konsultacja w sprawie zachowku
Jeżeli chcesz ustalić, czy przysługuje Ci zachowek, obliczyć jego wysokość albo otrzymałeś wezwanie do zapłaty, pierwszym krokiem może być analiza dokumentów dotyczących spadku, testamentu i darowizn.
Spotkania odbywają się w Kancelarii przy ul. Szafera 7/33 w Krakowie, po wcześniejszym umówieniu terminu.
Telefon: +48 794 037 857