Umowa zlecenia jest legalną i powszechnie stosowaną formą współpracy. Nie może jednak zastępować umowy o pracę, jeżeli rzeczywisty sposób wykonywania obowiązków spełnia cechy określone w art. 22 Kodeksu pracy.
Po rozszerzeniu uprawnień PIP od 8 lipca 2026 r. przedsiębiorca powinien badać nie tylko tekst umowy, lecz także grafik, sposób wydawania poleceń, ewidencję godzin, zasady nieobecności i pozycję zleceniobiorcy w organizacji.
Z punktu widzenia przedsiębiorcy najtrudniejsze są długotrwałe zlecenia, które z czasem zaczynają przypominać stałe stanowiska. Na początku osoba realizuje konkretne czynności, ale po kilku miesiącach zostaje wpisana do grafiku, zaczyna zastępować pracowników i otrzymuje kolejne zadania od kierownika. Umowa pozostaje ta sama, choć sposób jej wykonywania istotnie się zmienił.
Dlatego zlecenia powinny być okresowo przeglądane. Nie chodzi o formalną kontrolę każdego drobnego szczegółu, ale o wychwycenie momentu, w którym współpraca przestaje odpowiadać cywilnoprawnemu modelowi. Po reformie PIP takie rozbieżności są szczególnie istotne, ponieważ Inspekcja dysponuje szerszymi narzędziami do ich badania.