Jak zarabiać na cele statutowe bez błędów?
Wiele organizacji pozarządowych w pewnym momencie staje przed dylematem: dotacje są niepewne, a darowizny nieregularne. Rozwiązaniem wydaje się własny zarobek – sprzedaż usług, szkoleń czy produktów. W 2026 roku prawo pozwala NGO na dużą swobodę finansową, ale stawia jeden twardy warunek: zarabianie pieniędzy musi być jedynie środkiem do celu, a nie celem samym w sobie.
Dowiedz się, jak wprowadzić działalność gospodarczą do fundacji lub stowarzyszenia, nie narażając się na konflikt z Urzędem Skarbowym.
Działalność odpłatna vs. działalność gospodarcza
Zanim zarejestrujesz kody PKD, sprawdź, czy Twoja organizacja nie może prowadzić tzw. odpłatnej działalności pożytku publicznego.
Działalność odpłatna: Sprzedajesz towary lub usługi (np. bilety na wystawę, warsztaty) po kosztach wytworzenia. Przychód służy jedynie pokryciu wydatków. Nie wymaga to wpisu do rejestru przedsiębiorców.
Działalność gospodarcza: Sprzedajesz rynkowo, z marżą (np. prowadzisz kawiarnię fundacyjną lub sklep internetowy). Cały zysk (nadwyżka) musi być przeznaczony na Twoje cele statutowe. Wymaga to wpisu do rejestru przedsiębiorców w KRS.
Kiedy musisz zarejestrować działalność gospodarczą?
W 2026 roku granica jest pilnowana przez systemy analityczne fiskusa. Musisz to zrobić, gdy:
-
Zysk z działalności odpłatnej przekracza koszty (zarabiasz „na czysto”).
-
Zatrudniasz pracowników wyłącznie do obsługi sprzedaży komercyjnej.
-
Twoje wynagrodzenia w działalności odpłatnej przekraczają limity ustawowe (np. 3-krotność przeciętnego wynagrodzenia).
Rejestracja w rejestrze przedsiębiorców KRS
Jeśli decydujesz się na pełną działalność gospodarczą, musisz dokonać e-zgłoszenia do KRS.
Zmiana statutu: Musi on teraz zawierać zapis o prowadzeniu działalności gospodarczej.
Kody PKD: Musisz wybrać konkretne kody określające, czym fundacja będzie handlować.
Kapitał: Fundacja musi wydzielić ze swojego majątku minimum 1000 zł na ten cel.
Pułapka podatkowa: Zwolnienie z CIT
NGO korzystają z istotnego przywileju – zwolnienia z podatku dochodowego (CIT) na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT.
Jednak uwaga: zwolnienie to dotyczy tylko tych dochodów, które faktycznie zostaną wydatkowane na cele statutowe (np. ochronę zdrowia, kulturę, pomoc społeczną). Jeśli zysk z działalności gospodarczej przeznaczysz na remont biura, które nie służy bezpośrednio celom społecznym, możesz zapłacić podatek.
Oddzielna księgowość – Twój największy obowiązek
W 2026 roku nie ma miejsca na bałagan w papierach. NGO prowadzące działalność gospodarczą muszą:
-
Prowadzić ewidencję rachunkową tak, aby jasno odróżnić przychody i koszty statutowe od gospodarczych.
-
Składać cyfrowe sprawozdania finansowe (e-sprawozdania) do szefa KAS.
-
Stosować JPK (Jednolity Plik Kontrolny) w wersji dostosowanej do specyfiki stowarzyszeń.
Podsumowanie
Działalność gospodarcza to dla NGO droga do niezależności finansowej, ale też wejście w rolę profesjonalnego przedsiębiorcy. Kluczem do sukcesu jest rzetelny statut i księgowość, która „obroni się” podczas kontroli. Zarabianie na szczytne cele jest doskonałym modelem biznesowym, o ile pamiętasz, że zysk w fundacji nigdy nie trafia do kieszeni fundatora, lecz wraca do potrzebujących.